Siber Olaylara Müdahale Ekibi (SOME) Nedir? Neden Kurulmalıdır?
Pek çok ülkede “CERT (Computer Emergency Response Team)” olarak adlandırılan yapılar bulunmaktadır ve bu yapılar siber güvenlik alanında ülkenin öncelikli çözüm ve koruma grubu olarak faaliyet göstermektedir. Türkiye’de ise CERT’in eşdeğeri USOM olarak adlandırılmıştır.
20 Ekim 2012’de Resmî Gazete’de Bakanlar Kurulu Kararı olarak “Ulusal Siber Güvenlik Çalışmalarının Yürütülmesi ve Koordinasyonuna İlişkin Karar” yayımlanmıştır. Karar neticesinde kurulan USOM (Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi) koordinesinde Sektörel ve Kurumsal SOME’ler kurulması hakkında düzenlemeler yapılmıştır.
USOM Nedir?
USOM, ülkemizde siber güvenlik olaylarına müdahalede ulusal ve uluslararası koordinasyonun sağlanması adına kurulmuştur. İnternet servis sağlayıcıları, kolluk kuvvetleri, uluslararası kuruluşlar, araştırma merkezleri ve özel sektör arasındaki iletişim ve koordinasyon USOM vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. USOM siber güvenlik olaylarına yönelik alarm, uyarı, duyuru faaliyetleri yapmakta, kritik sektörlere yönelik siber saldırıların önlenmesinde ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamaktadır. USOM BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) bünyesinde faaliyet göstermektedir.
Sektörel SOME Nedir?
Sektörel SOME’ler, kritik sektörleri düzenlemek ve denetlemekten sorumlu kurumlar bünyesinde kurulmaktadır. Bu kurumlar RTÜK, EPDK, SPK, BDDK gibi denetleyici ve düzenleyici kamu kurumlarıdır.
Sektörel SOME, sorumluluk alanındaki kritik sektördeki siber güvenliğin koordinasyonundan, düzenlenmesinden ve yetki alanı varsa denetlenmesinden sorumludur.
Kurumsal SOME Nedir?
Kurumsal SOME’ler ise kamu kurumları bünyesinde veya kritik altyapı işletmecileri bünyesinde oluşturulur. Kritik altyapı işletmecileri, kamu veya özel sektör kurum/kuruluşu olabilir.
Müstakil bir bilgi işlem birimi barındıran tüm kamu kurum ve kuruluşları Kurumsal SOME kurmak zorundadır.
Kurumsal SOME’ler görev ve sorumluluklarını yerine getirirken, USOM ve varsa bağlı olduğu Sektörel SOME ile koordinasyon ve iletişim içerisinde bulunur. Örneğin bir banka bünyesinde kurulan Kurumsal SOME, BDDK ya da SPK nezdinde kurulmuş olan Sektörel SOME ile koordinasyon içerisindedir.
USOM ve SOME’ler siber olayları bertaraf etmede, oluşması muhtemel zararları önlemede veya azaltmada, siber olay yönetiminin ulusal düzeyde koordinasyon ve iş birliği içerisinde gerçekleştirilmesinde hayati önemi olan yapılardır.
11 Kasım 2013 Tarihli ve 28818 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mevzuat gereği Kurumsal SOME kurmak yükümlülüğünde olan kurumların, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde SOME kurmaları gerekmektedir.
SOME Kurulmasına İlişkin Mevzuat Hangileridir?
USOM’un ve SOME’lerin kurulmasına ilişkin mevzuat tarih sırasına göre aşağıdaki gibidir.
20 Ekim 2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı
“Ulusal Siber Güvenlik Çalışmalarının Yürütülmesi ve Koordinasyonuna İlişkin Karar”
20 Haziran 2013 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı
“Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve 2013-2014 Eylem Planı”
11 Kasım 2013 Tarihli ve 28818 Sayılı Resmi Gazete yayımlanan Tebliğ
“Siber Olaylara Müdahale Ekiplerinin Kuruluş, Görev ve Çalışmalarına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”
Temmuz 2014’te Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan Rehberler
“Kurumsal SOME Kurulum ve Yönetim Rehberi”
“Sektörel SOME Kurulum ve Yönetim Rehberi”
USOM ve SOME ile ilgili güncel mevzuata Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının sitesindeki ilgili sayfaya bakabilirsiniz.
USOM-SOME İlişkisi Nasıldır?
Siber olaylara müdahale organizasyonundaki üç temel bileşen USOM, Sektörel SOME’ler ve Kurumsal SOME’lerdir.
Aşağıdaki tabloda USOM ve SOME’lerin kurulduğu kurum ve hizmet alanları gösterilmiştir.
USOM ve SOME’ler arasındaki ilişki aşağıdaki diyagramdan daha iyi anlaşılabilir.
SOME Kurulum Aşamaları Nelerdir?
Bir Kurum ya da Kuruluş içerisinde Sektörel ya Kurumsal SOME kurulurken aşağıdaki adımların takip edilmesi gerekir.
Kurum İçindeki Yeri ve Kapasitesinin Planlanması: SOME’nin kurulacağı Kurum içerisinde yer alacak SOME sistemlerinin Kuruluşa ait Bilgi Teknolojileri Sisteminden bağımsız olarak planlaması yapılmalı ve yurtiçi ve yurtdışındaki paydaşları düşünülerek sistemin kapasitesi buna göre hazırlanmalıdır.
Kurum İçi Paydaşları ile Çalışma: Kurum içerisinde SOME sistemiyle ortak kullanılan sistemler ya da personel ile olan ilişkiler belirlenmelidir.
Kurum Dışı Paydaşları ile Çalışma: Kurum dışında yer alan ve Kuruluşun Siber Güvenlik ya da Ağ için destek aldığı paydaşlarla SOME süreçleri için belirlemeler yapılmalı, bunlarla sözleşmeler yapılmalı ve USOM ya da diğer SOME’ler ile olan ilişkiler belirlenmelidir.
Eğitim Verilmesi: SOME’de görev yapacak personelin yetkinliğinin ve farkındalığının artırılmasına yönelik eğitimler verilmeli ve gerektiğinde kurum dışı paydaşların da bu eğitimlere katılımı sağlanmalıdır.
Dokümantasyon: Kuruluşa ait süreçlerin kayıt altında olması, personelin görev ve sorumluluklarının belirlenmesi ve çalışmaların standartlara uygunluğu için Politika, Prosedür, Talimat ve Formlar hazırlanmalı, varsa Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi ya da diğer sistemlerle entegre bir dokümantasyon yapılmalıdır.
Formların Etkin Kullanımı: USOM ve diğer SOME’lerle ilişkiler için kullanılar formların zamanında, doğru ve etkin kullanımı sağlanmalı, bu formların kullanımı ve kontrolü için otomatik yöntemler belirlenmelidir.
Raporlama: Mezvuatta belirtilen süre ve içerikte raporların (Faaliyet Raporu, Risk Analiz Raporu ve Siber Olay müdahale Raporu) hazırlanması için hem SOME dokümanlarında atıflar bulunmalı hem de Yönetimin periyodik olarak bu Raporları gözden geçirmesi sağlanmalıdır. Raporlar süresi içerisinde ilgili Kuruluşlarla paylaşılmalıdır.
Test ve Denetimler: Kurum nezdinde iç denetimler yapılarak olumsuzluklar için düzeltici ve iyileştirici faaliyetler yapılmalı, bağımsız denetim kuruluşları ile çalışılmalıdır. Denetim yapacak personel ve kuruluşun yeterliği için kriterler aranmalı (TSE tarafından belgelendirilmiş olmalı) ve hem Kurum hem de SOME bilgi varlıkları için sızma testleri yapılmalıdır.
SOME Süreçlerinin Yönetimi
SOME süreçlerinin mevzuata uygun ve etkin yürütülebilmesi için SOME bir birim olarak ele alınmalı ve yönetim, görev ve sorumluluklar belirlenmelidir.
Olay müdahale yönetimi ve koordinasyon sağlanması için adımlar ve kullanılacak dokümanlar belirlenerek ihlal bildirimleri gecikmeksizin yapılmalıdır. Kurumun olaya müdahalede yetersiz kalması durumunda ivedilikle diğer SOME’ler ve USOM’dan yardım istenmelidir.
Kurum içinde siber güvenlik ve bilgi güvenliği konusunda bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır. Bu çalışmalar eğitim, broşür ve posterlerle desteklenmelidir.
İz kayıtlarının (log) analizi yapılmalı, kayıtlar kurum loğlarından ayrı bir sistemde tutularak müdahalelere karşı korunması sağlanmalıdır.
İhlal olayları gerektiğinde basın ve kamuoyu ile paylaşılmalı, bulgular hakkında mutlaka kamu kurumları ve kolluk kuvvetlerine bilgi verilmelidir.
SOME bünyesinde siber olay öncesi, siber olay esnası ve siber olay sonrasında yapılacaklar mevzuatta belirtilen şekilde yürütülmelidir.
SOME süreçleri aşağıda yer alan diyagrama göre belirlenebilir.
